അവനവനിൽ സംഭവിക്കുന്നതിനെ പോലും നിയന്ത്രിക്കുവാൻ മനുഷ്യൻ അശക്തനാണ് .
മനുഷ്യനിൽ വ്യക്തി യുക്തിയുടെ അടിമയാണ് . യുക്തി സ്വന്തം ബുദ്ധിയിൽ ഉറയ്ക്കുന്ന ധാരണകളുടെ അടിമയാണ് .
ബുദ്ധി സ്വീകരിക്കുന്ന അറിവുകളും വിശ്വാസങ്ങളുമാണ് മനുഷ്യനിൽ ധാരണകൾക്ക് അടിസ്ഥാനം .
ബുദ്ധിയെ നയിക്കുന്ന അറിവുകളും വി ശ്വാസങ്ങളും പരസ്പര വിരുദ്ധമോ സത്യ വിരുദ്ധമോ ആയ ആശയങ്ങളാകാം .സത്യവിരുദ്ധമായ അറിവുകളും വിശ്വാസങ്ങളുമാണ് മനുഷ്യനെ തിന്മയിലേക്ക് നയിക്കുന്നത് .
ഇവിടെയാണ് ബുദ്ധിയെ പ്രകാശിപ്പിക്കുന്ന "സ്വബോധം" എന്ന സത്യം (വെളിച്ചം ) പ്രസക്തമാകുന്നത് .
സ്വബോധം ഇല്ലാത്ത മനുഷ്യൻ സ്വയം നിസ്സഹായനാകുന്നു .
സ്വബോധം ഇല്ലാത്ത മനുഷ്യനിൽ സന്തോഷത്തിൻറെ (Happiness ) അഭാവമാണ് "സങ്കടം" (sorrows ).
സന്തോഷത്തിനു വേണ്ടിയാണ് മനുഷ്യൻ രാപ്പകൽ കഷ്ടപ്പെടുന്നതും അനേകം തിന്മകൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നതും .
എന്നാൽ അതുകൊണ്ട് നേടുന്ന സന്തോഷം നൈമിഷീകവും നശ്വരവുമായ ഒരു വികാരം മാത്രമാണ് എന്നതാണ് മനുഷ്യനെ നിസ്സഹായനാക്കുന്നത് . .
വികാരത്തിന് നാശം ഇല്ലാതിരിക്കുക അസാധ്യമാണ് .
സന്തോഷം ഇല്ലാത്ത അവസ്ഥയാണ് "സങ്കടം " (sorrows ). സങ്കടമില്ലാത്ത അവസ്ഥ സന്തോഷവുമാണ് .
സങ്കടവും വികാരമാണ് . പക്ഷെ സങ്കടം സന്തോഷം പോലെ പെട്ടെന്ന് നശിക്കുന്നില്ല .
കാരണം സങ്കടത്തിന്റെ ഉറവിടം വ്യക്തിയാണ് . സന്തോഷത്തിൻറെ ഉറവിടം വ്യക്തിയല്ല ,സമൂഹമാണ് .
സങ്കടം വ്യക്തിയുടെ നിസ്സഹായ അവസ്ഥയാണ് . അതുകൊണ്ടാണ് മനുഷ്യൻ സ്വന്തം സങ്കടങ്ങൾ ആരാധനാ ബിംബങ്ങളിൽ അർപ്പിക്കുന്നത് .
പ്രാകൃത മതങ്ങളും ആചാരങ്ങളും ആധുനീക മനുഷ്യനേയും നിയന്ത്രിക്കുവാൻ കാരണം മനുഷ്യനെ നിസ്സഹായനാക്കുന്ന ദുഖമാണ് .
ക്രീയാത്മകനായ മനുഷ്യൻറെ പ്രവർത്തന ഫലം ഒന്നുകിൽ സങ്കടമാണ് അല്ലെങ്കിൽ സന്തോഷമാണ് സൃഷ്ടിക്കുന്നത് .
വ്യക്തിയെ വിട്ടുപോകുവാൻ മടിക്കുന്ന സങ്കടം കെട്ടിക്കിടക്കുന്നതാണ് ദുഃഖം .
ദുഃഖം മനുഷ്യൻറെ ജീവിത രസവും പ്രവർത്തന ഊർജവും (motivation ) തകർക്കും .
അതുകൊണ്ടാണ് ദുഃഖ വിമുക്തി "മോക്ഷം" (വിടുതൽ ,salvation ) എന്നറിയപ്പെടുന്നത് .
ആത്മജ്ഞാനമാണ് മനുഷ്യന് ദുഃഖ വിമുക്തി സാധ്യ മാക്കുന്നത് . ദുഃഖ വിമുക്തിയാണ് ജീവിതം സഫലമാക്കുന്നത് .
